Archivo de la categoría: Txangoak

Bostgarren mailako ikasleak Añanako gatzagan.

Estándar

Kurtso bukaeran bostgarren mailako ikasleekin Añana herrira hurbildu gara bertan dagoen gatzaga ezagutzera.  Milaka urtez, ur gaziaren iturburuak ustiatu ditu gizakiak bizitzarako oso garrantsitzua den gatza lortuz. Gatza, haraneko iturburuetatik ateratzen den ur gaziaren lurrunketaren emaitza naturala da. Añanako gatza oso ona eta garbia da, duela 200 miloi urte baino gehiagoko aintzinako itsaso batetik baitator.

 

Bizitzarako oso garrantzitsua istorian eragin handia izan du gatzak. Izatez, harri jangarri bakarra da eta gizakiak ongailu gisa erabli du aintzinatik.Ekonomiaren eragile, harekin zergak ezarri eta ordaindu egin dira, eta gerrak ere izan dira gatza dela eta istorioan zehar. Gaztelerazko “salario” hitzak latinezko “salarium” hitzatik dator eta legionarioei ematen zitzaien, elikagaiak kontzerbatzeko, gatz kopuruan du sorburua.

Iturburuetatik sortutako ur gazia egurrezko kanaleetatik larrainetaraino heltzen da. Plataforma horietan eguzkiaren eta haizearen eraginez ura lurrundu eta gatza lortzen da.

http://www.vallesalado.com/GATZ-HARANA-HOME

Al final de curso nos acercamos, con nuestros alumnos y alumnas de quinto,  a conocer las salinas de Añana. El ser humano ha explotado estas salinas, durante miles de años, obteniendo este producto tan valioso para la vida que es la sal. La sal de Añana es muy pura pues proviene de un mar formado hace más de 200 millones de años. La sal es el producto de la evaporación natural del agua salada que mana por las fuentes que riegan este valle.

Muy importante para la vida, la sal ha marcado el desarrollo de la historia. Es la única roca comestible y, seguramente, el condimento más antiguo usado por la humanidad. Con ella se han creado y pagado impuestos,  y,  por su causa, ha habido mas de una guerra. En un tiempo llegó a tener el valor de moneda. La palabra castellana “salario” proviene del latín “salarium” que era la cantidad de sal (salarium argentum) que recibían los legionarios para conservar los alimentos.

El agua salada que surge de las fuentes llega a las plataformas de producción a través de una red de canales de madera. El sol y el aire hacen que el agua se evapore quedando sobre la plataforma la sal.

http://www.vallesalado.com/VALLE-SALADO-HOME

Anuncios

Surfean eta kaietan eskolako azkenengo egunean.

Estándar

Kurtso bukaera heldua da. Urteak joan urteak etorri eskolari agurra esateko unea heldu zaizkizue. Gandasegin emandako urte gozoak, zoriontsuak, gogoan gorde. Umearoa atzean uzi eta aurrean daukazue gaztaroa, jorratu behar duzuen bide berri bat. Gozatu oporraldiaz eta ekiozue gogoz, irailean, hasiko duzuen aroari. Bejondeizuela neska-mutilok. Zintzo izan !

Behean duzue azkenengo eguneko txangoaren argazkieki egindako bideotxoa.

Este ha sido vuestro ultimo curso en la escuela.  Sin apenas darnos cuenta hemos llegado al final de la etapa escolar. A partir de septiembre empieza para vosotras y vosotros una nueva etapa de aprendizaje. Disfrutad del verano haciendo otras actividades y cargaros de energía para afrontar el nuevo curso.¡Que os vaya bien chicas y chicos!  Estudiad, sed buenas persona y… guardad un buen recuerdo de vuestra escuela.

Hegazti migratzaileentzako babeslekua Urdaibaian.

Estándar

 Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren bihotzean kokaturik  hegaztiez eta horien migrazioez gozatzeko museo bizia da Urdaibai Bird Center. Iparraldetik  hegoalderantz joan-etorriko bidaian Urdaibaiko paduran babesa eta atsedena topatzen dute hegazti migratzaileek.

Urdaibai hegaztien gida

Leku berezi hori ezagutzera hurbildu ginen  kurtso bukaeran bigarren mailako ikasleekin.Bisita biziki interresgarria, umeengan jakinmina pizteko aproposa.

 

Gandasegiko urtxintxak eta arrainak Lekeition.

Estándar

 Negu hotz eta ilunaren ostean udaberri euritsua heldu zitzaigun. Hamaika egun zeruari begira ea noiz argitu eta eguzkia jaun eta errege. Azkenean heldu zen gure txango eguna eta, zorionez, eguraldi ederra egin zuen.

Galdakaoztarrak “mozoiloak” garela diote. Laugarren mailako mozoiloak urtxintxak bilakaturik  Lekeitio eta Mendexara joan ginen kurtso bukaeran.  Mendexan, abentura parkean,  urtxintxarena egin genuen  pinu batetik bestera jauzi eginez.

Lekeitioko Isuntza  hondartzan izan ginen eta  marea behera aprobetzatuz, garraitz irlara oinez joan ginen. Ondoren, itsasoan sartu eta ederto pasa genuen.

Esperientzia ahaztezina  izan zen benetan. Ikusi argazkiekin egindako bideoa:

 

 

 

“Eureka” zientzia museoan izan ginen.

Estándar

 Pasadan asteartean, martzoaren 20an, 3. mailako ikasle guztiekin Donostiko Zientzia Museora joan ginen. Bertan pila bat “esperimentu” ikusteaz aparte, animali arraro asko ikusi genituen ere!

Klasean, txanelan, naturari buruzko gaian ikusi dugun bezala, ekosistema desbedinetako animaliak eta haien ezaugarriak ezagutu genituen. Hori bai interesgarria!

 Suge pare bat ikusi genituen, eta horietako bat ikutzeko aukera genuen ere!

http://www.eurekamuseoa.es/es/

Honetaz aparte, itsas izarrak, itsastrikuak, manta rayak eta tamaina desberdinetako arrainak erakutsi zizkiguten bertan.

Gehien harritu gintuena, agian, oso handiak ziren dortoka familia bat ezagutzea izan zen; gainera, haien oskola eta hankak ikutu ahal izan genituen, a ze sentzazio arraroa!

Esperimentuei dagokionez, gizakiaren gorputzari buruzko “txoko” bat zegoen, eta gure barruan dauzkagun organoak eta giharrak nolakoak diren ikusi genuen.Oso dibertigarria izan zen izpiluekin zeuden esperimentuekin jolastea, batez ere txangoa bukatu baino lehen izan genituen minutu libre horietan.

Amaierako gogoeta moduan, oso txango interesgarria eta dibertigarria izan dela esango dugu, asko gustatu zaigu!

Maialen Rodriguez Aldao

Gallartako meatzaritza museoa: Bizkaiko “burdinaren industria”-ren istorio gune.

Estándar

Otsailaren bukaeran  Gallartara joan ginen bertan dagoen meatzaritza museoa bisitatzera. Museoan, gidaren eskutik, hitoriaurretik gaurdaino  bidaia egin genuen  burdinaren uztiapena bidaiaren ildoa zelarik.

http://www.meatzaldea.eus/

XlX. mendearen bukaeran (1876) Trianoko mendietan abian jarri zen Munduko burdinaren uztiapen handiena. Ehun eta berrogei urte geroago ezer gutxi gelditzen da inguruan: mendi zulatuak, langilen barrakoiren bat eta minerala garraiatzeko aireko tranbien eskeletoak…

Eskerrak, bertokoko bizilagun talde batek ( meatzari ohiak tartean) lanabesak,makinak eta dokumentoak biltzeari ekin ziotela. Lan horren fruitua dugu gaur egungo museoa (1986.urtean irekia). Historiarretik datorkigu Bizkaian burdinaren uztiapena. “kantauriko kostaldean egon badagoz mendiak burdinazkoak direnak”-idatzi zuen Plinio el Viejo-k, historiagile erromatarrak, bere “historia naturalis” entziklopedian (Kristo Ondorengo l mendea). Geroago, Erdi Aroan, burdinoletan aingurak,nekazaritza-tresnak, iltzeak eta armak fabrikatu egin zituzten. Bizkaian egindako erremintak Europa osora heldu ziren.

Harrigarria bada ere “Bilbo” hitza ingelesez burdinaren sinonimotzat hartua izan zen garai baten. «I lay worse than the mutines in the bilboes». «Me sentía peor que los amotinados con sus grilletes»- idatzi zuen W. Shakespeare (Hamlet).

Urteak joan urteak etorri XlX. mendera helduta benetazko “burdin sukarra” heldu zen gure lurraldera. Eta horretaz guzti horretaz mintzatu zitzaigun gidariak museotik ibilbidea egiten genuen bitartean. Mineralaren ezaugarriaz, erabilikitako tresnaz, lan baldintzaz, langileen bizimoduaz,…

Triano, la montaña devorada (Artículo-El Diario Vasco)

Meatzarita Museoa Hamaika telebistan.

Erriberako merkatutik Euskal Museora.

Estándar

Egun, denda txikiak eta herriko merkatuak desagertze zorian daudela, Bilboko “Erriberako plaza” aintzineko merkatuen eredu ezinhobea dugu.  Erriberako Merkatua dagoen lekua “plaza nagusia” izenez ezagutua izan zen. Bilbo inguruko baserritarrak, merkatariak eta bezeroak bertara hurbiltzen ziren eguneroko salerosketak egitera.

Bilbo aintzinean (maketa), Zazpi kaleak, Ibaizabala, Plaza Nagusia …

Urteak joan urteak etorri,  eraikuntza metalikoa eraiki zen (lehenengo merkatua-XIX. mendean). Egungo merkatua Pedro Ispizua Arkitektoak disenatu zuen eta 1929. urteko abuztuaren 22an inaguratua izan zen.

Otsailaren 8an Gandasegiko 5. mailako ikasleak Bilboko Merkatua eta Bilboko Museoa ezagutzera joan ziren.

Erriberako Merkatua

Euskal Museoa, Museo Etnografikoa.

Plazatik Erronda kaletik Unamuno plazara hurbildu ziren gure ikasleak. Bertan Euskal museoa, Etnografikoa, dago.

Etnografia, grekeratik (ethnos tribua, herria), etniaren azterketa deskriptiboa da.  Herri bateko istorioaz, bizimoduaz (etxeak, jantziak, lanbideak,…), kulturaz,… jasotako informazioaren antolaketa da etnografoen lana.

Euskal Museoa

 

 

 

Karrantza haranera joan ginen Armañon parke naturala eta Pozolaguako koba ezagutzera.

Estándar

 Armañongo kareharrizko mendigunea Bizkaian daukagun hirugarren parke naturala da.  Bizkaiko mendebaldeko muturrean kokaturik lurrazaleko paisaiak erreliebe ikusgarriak ditu: lapiaz, torka eta arrailaz jositako forma karstikoak. Lurazpian 200 bat koba baino gehiago daude eremu horretan. Bertako basoa handia eta aberatsa da: artadiak, pagadiak, hariztiak eta baso mixtoak hegal eta ibarbideetan.

Kurtso hasiera honetan “Lurra” izan dugu ikasgai. Lurra moldatzen duten eragile geologikoen artean lurazpiko uren eragina ikasi ahal izan dugu . Pozolaguako koba horren adierazle bikaina da. Bertan urak , denbora luzean, egin duen lan isila ikus daiteke. Europako handiena eta ospetsuena, bere estalaktita eszentrikoak direla eta, dugu Karrantzako haitzuloa.

 Armañon es desde 2006, junto con el de Urkiola y el Gorbea, el tercer parque natural que tenemos en Bizkaia. Este macizo montañoso calcáreo, situado en el extremo oeste de Bizkaia, da lugar a un paisaje superficial con espectaculares relieves (en el que son frecuentes las formas kársticas, con lapiaces, dolinas y grietas) y modela además un entorno subterráneo con más de 200 cuevas y simas. El  bosque autóctono es extenso y diverso: encinas, robles, hayas y … bosques mixtos de frondosas en las laderas y fondos de vagüada.

En este comienzo de Curso  hemos trabajado el tema de la “Tierra”. Entre los agentes geológicos que contribuyen a moldearla hemos estudiado la importancia de la acción de las aguas subterráneas. La Cueva de Pozalagua es un buen ejemplo del trabajo silencioso del agua a lo largo del tiempo. Pozalagua es la cueva más grande de Europa y quizás la más famosa gracias a sus estalactitas excéntricas.

Pozolaguako haitzuloaren aurrean, bertan egondako Kareharrizko harrobiaren aztarnak dauzkagu. Kareharria ustiatu egiten zen labeentzako adreiluak egiteko. Dolomia minerala txikitu eta Ambasaguasen zegoen lantegira garraiatzen zen aireko tranbia baten bidez.

Artxandara igo ginen gure eskualdea ezagutzera.

Estándar

Aupa “eskola egunez egun” blogearen lagunak!

Lugarren mailako  neska-mutilak gara.Txanelako lehenengo gaia  “GURE ESKUALDEA” bukatu berria dugu. Lan mordua egin dugu eskolan baña danetatik onena, gaia bukaturik, egin dugun  irteera izan da.

Gure eskualdea ezagutzeko eta ikasteko asmotan Artxandara abiatu giñen, bertan ibilbide laburtxo bat egin genuen Gangureneko tontorrera, bertatik gure eskualdearekin lotuta dauden herri pilo bat ikusi genituen.

Jeitzi giñinean beheko landan sorpresatxo bat izan genuen, “altxorraren bila” jokoa zegoen prestaturik. Oso ondo pasatu genuen.

Hamaiketako jateko ere tarte bat hartu genuen eta ostean irakasleak libreki jolasteko aukera eman ziguten.

 

“Eppur si muove” / Hala ta guztiz ere mugitzen da.

Estándar

“Eppur si muove” esan omen zuen Galileo Galilei astromoak bere teoria ezeztatzera behartua izan zenean. Euriak egin du harrez gero eta Mundua biraka eta bidaian dabil eten gabe.

Zeruari, izarrei, begira dabil gizakia Unibertso ulertu nahian. Nondik gatozen, nora goazen … zergatik hau, zergaitik  bestea?. Hainbat galderen erantzuna topau egin ditu, beste hainbatena airean dabiltz ondino.

Unibertsoak ez du mugarik, esistitzen den guztia da. Astro guztien multzoa eta multzo horrek betetzen duen espazioa da.

Informazio bila abiatu ziren  bostgarren mailako ikasleak Durangoko Astronomia Gelara. Gogoz, jakinminez, aritu ziren bertoko ardunari galderak egiten eta haren erantzunak entzuten. Bisita interesgarria benetan!. Eskolara bueltatu ondoren hortxe ditugu lan eta lan . Bisitatu haien blogak, ezkerraldean dauzkazu loturak, eta ikusi egin dituzten lanak.

 

” y, sin embargo se mueve” dicen que dijo el sabio  Galileo Galilei después de ser obligado a negar su teoría heliocéntrica. Ha llovido mucho desde entonces y el Mundo, La Tierra, sigue dando vueltas y viajando alrededor del Sol.

A lo largo de la historia el ser humano ha mirado al Cielo y a las Estrellas con el ánimo de entender el Universo. De dónde venimos, a dónde vamos,…, por qué esto ó por qué lo otro. Hemos encontrado la respuesta a muchas preguntas  pero otras muchas siguen en el aire.

El Universo es todo lo que existe, no tiene límites. El conjunto de todos los astros y el espacio que ocupan conforma el Universo.

Con ganas de conocer, de saber, nuestros alumnos y alumnas de quinto nivel se acercaron al Aula de Astronomía de Durango. Allí de la mano de su responsable, sin despegar los pies del suelo, realizaron un pequeño ” viaje espacial” por el conocimiento. De vuelta a la Escuela, aquí los tenemos trabajando y aprendiendo. ¿Quieres ver sus trabajos?. ¡Visita sus Blogs!. En la parte izquierda están los enlaces.