Archivo de la categoría: Zure euskara hobetu

BOST MINUTUKO IKASTAROA: Zeina / Laura Mintegi/ Sexu aniztasuna

Estándar

Euskara hobetzenZEINA

Bi perpaus lotzeko erabiltzen da:

Opari bat ekarri zion alaba zaharrenari. Alaba hura zuen kutunena.

  1. a) Aposizioa egin nahi bada, ZEINA erakoak erabiliko ditugu:

Opari bat ekarri zion alaba zaharrenari, ZEINA kutunena (bait)zuen.

  1. b) ZEINA saihestu nahi bada, beste joskera batzuk erabiliko ditugu:

Opari bat ekarri zion alaba zaharrenari; izan ere, alaba hura zuen kutunena.

Desegokitzat jotzen dira horrelakoak:

Opari bat ekarri zion alaba zaharrenari, kutunena zueNA.

Opari bat ekarri zion alaba zaharrenari, kutunena zueNARI.

Opari bat ekarri zion kutunena zuen alaba zaharrenari.

EHULKU

ZEINAren erabilerari buruzko artikulu interesgarria:

http://www.diariovasco.com/culturas/201505/23/zeinismoaren-alde-20150522191926.html

*******

Pasartea

“Emakumeok ez dugu neurtzen feminitatea zenbatekin oheratzen garen zenbatuta, feminitatea ez delako neurtzen ohean. Ardura handiagoa jartzen dugu hurbilketarako protokoloan, jendeari entzuteko moduan, aurretiko planifikazioan, esandako eta entzundako hitzetan, keinu adierazgarrietan. Oheratzea amaierakoa da, agerikoa, ez da ezinbestekoa. Emakumeentzat gainera, gizonak ez dira garaikur. Emakume gehiegi ezagutzen dut beren burua gutxietsi eta gizon desegokiari bizitza osoa eskaini diotenak.”

Ecce homo, Txalaparta, 2009. Laura MINTEGI

Sexualitatea

Anuncios

BOST MINUTUKO IKASTAROA: Pailazo mozorrotu / Ane Sarasketa / Altsasuko inauteriak

Estándar

Euskara hobetzen: “Pailazoz mozorrotuko naiz” ala “pailazo mozorrotuko naiz”?

 Bi horien artean, “pailazo mozorrotuko naiz” hobetsi behar da, eta “pailazoz mozorrotu” baztertu. Nolanahi ere, esapide horretan gaztelaniaren eragina ikus dezakegu, betidanik “pailazo jantziko naiz” esan izan baita.

Beraz, orduan, galdera egitekoan ere, ezin esango dugu “zertaz mozorrotu zara?” Nola galde dezakegu hori modu egokiagoan?

Bada, adibide bat baino gehiago leudeke: “nola edo zelan mozorrotu zara?”, edo “zer mozorro jantziko duzu?” eta, baita ere, “zein izango da zure mozorroa?”

Hortxe galderak. Saia gaitezen erantzunetan. “Nola edo zelan mozorrotuko zara?” galdetuz gero…

“Pailazo jantziko naiz”, edo “pailazo mozorrotuko naiz”. Edo “pailazoaren mozorroa jantziko dut”; “pailazoen moduan mozorrotuko naiz”, eta abar.

Habe Ikasbil

Euskaltzaindia

*******

Eskutitza

Urteurrena

Igandean gogoratu nuen zure urteurrena. Ez dizut zorionduko, ez baita zoriontzeko urteurren bat.

Zure argazkia ikusi nuen prentsan. Polita zaude, polita zinelako.

Aspaldian, hor goikaldean aparkatzen dut kotxea; gure herri-zulo-zulatu honetan apenas egoten delako lekurik aparkatzeko; beraz, gora egin behar. Eta kurba hartzen dudan bakoitzean gogoratzen zaitut. Eta gogoratzen dut zure irribarrea eta martxa.

Eta gogoratzen dut bizitzaren gogorra. Eta injustizia datorkit burura, naturaren legeak ez dizulako zegokizun aukera eskaini. Ezta zure gurasoei ere. Ezta ahizpari ere. Ezta lagunei ere.

Zaindu haiek guztiak zauden tokian zaudela.

Karnabalak datoz; dantzarako garaia. Zuretzako eta zurekin egingo dugu dantzan.

Baserriz baserri aurten ere.

Oroimenak ematen omen du betiko bizia. Oroimenak iraunarazten omen du oraina geroan. Eta zuk baduzu lekua hor; dantzan, gure orimenean.

        Muxu bat

Berbak dantzan. Ane Sarasketa

Altsasuko inauteriak

BOST MINUTUKO IKASTAROA: probatu eta frogatu / Thomas Nashe

Estándar

Euskara hobetzen: Probatu eta frogatu

  •  Zera esan nahi du frogatu aditzak: froga bidez agerrarazi, demostratu.

Hori datuekin frogatu behar da.

Hori datuekin probatu behar da.

  •  Probatu aditzak hainbat esanahi ditu:

  1. 1. Zerbait omen den bezalakoa ote den, saio edo azterketa bidez egiaztatu.

Lagunak probatzeko esan zuen hori.

Lagunak frogatzeko

Adiskidea gauza txikian behar da probatu, handian enplegatu.

Sutan jartzean probatzen da nolakoa den eltzea.

  1. Elkarren indarrak neurtu, lehiatu.

Edadekorik bada

nere kontra atera,

trinquete ta  pelotaz

berari aukera;

lenbizi zer jokatu

egiñik papera,

ark nai duan tokiyan

probatuko gera (Nor)

(Txirrita, Bertso berriak)

  1. Dastatu.

Freskagarria da probatu dugun ardoa: bizia eta edateko erraza, garraztasun puntua baduena.

Ehulkuren aholkua

*******

Pasartea

Thomas Nashek, 1592an, animaliak erabiliz, identifikatuta zeuzkan zortzi mozkor motak deskribatu zituen.

“Lehen mozkor mota tximinoa da; saltoka, kantuan, oihuka eta dantzan dabil“.

Bigarren motako mozkorra lehoiarekin alderatu zuen: “Dena nahasten du, ingurukoak iraintzen ditu, gauzak puskatzen ditu eta hitz egiten dion edonorekin liskarra pizteko joera du”.

Hirugarren mozkorrak, berriz, txerriaren antza du: “Astuna da, erdi lo dago eta negar egiten du edari gehiago lortzeko”.

Laugarrenak ardien antzera jokatzen du: “Zuhurra da, isilik egoten da hitz egokia topatzen duen arte”.

Ahatea erabiltzen du bosgarren mozkor mota deskribatzeko: “Eztia eta maitagarria da, eta alboan duenari musu ematen dio, zenbat maite duen esanez, eta betiko maiteko duela, besteak atzera maite ez badu ere”.

Harrigarria da seigarren mozkor motaren dohaina, txinpantzearena: “Edan eta edan egiten du mozkortu arte eta edaten jarraitzen du mozkorra pasa arte”.

Zazpigarrena akerra da: “Mozkortzean, lizunkeria besterik ez du buruan”.

Azkenik, azeri gisako mozkorrak daude: “Herbeheretarrengan oso ohikoa, edariak azkarrago eta irudimentsuago bihurtzen ditu”.

Lau mende pasatxo geroago, Nasheren zooa bizirik dago gure artean

http://www.argia.eus/argia-astekaria/2583/zortzi-mozkor-mota

BOST MINUTUKO IKASTAROA: bata eta bestea / Paloma Martínez / Zuzeu

Estándar

Euskara hobetzen: BATA eta BESTEA

BAT bakarrik agertzen denean, mugatuan (BATA, BATAK, BATARI…) deklinatuko dugu.

BATAK ez dauka gogorik eta BESTEAK ezin du.

BATEK ez dauka gogorik eta BESTEAK ezin du (okerra)

Lagun BATEK ez du nahi eta BESTEAK ezin du.

Lagun BATAK ez du nahi eta BESTEAK ezin du (okerra)

BATA ona da, baina BESTEA oso txarra.

BAT ona da, baina BESTEA oso txarra (okerra)

Liburu BAT ona da, baina BESTEA oso txarra.

BATAri gustatu zaio, baina BESTEARI batere ez.

BATI gustatu zaio, baina BESTEARI batere ez (okerra)

Lagun BATI gustatu zaio, baina BESTEARI batere ez.

BATAREKIN oso gustura egon da; BESTEAREKIN, ordea, ez da ondo moldatu.

BATEKIN oso gustura egon da; BESTEAREKIN, ordea, ez da ondo moldatu (okerra)

Lagun BATEKIN oso gustura egon da; BESTEAREKIN, ordea, ez da ondo moldatu.

Euskal Gramatika Osoa

ARIKETAK:

http://euskaljakintza.com/ariketak/arauak/bata_bestea.htm

http://euskaljakintza.com/ariketak/arauak/batzuk.htm

*******

Pasartea

Neska edo mutila

Liburutegiko txiki txokoan geunden nire zortzi hilabeteko alaba eta biok, bera lurrean nolabait mugitzen eta ni aldizkariak ikusten.

Bat-batean, hor zebilen ume batek guregana hurbildu eta galdetu zidan: “Zergatik dauka jantzita pijama?”. Eta nik aitortu nion goizean ez niola kendu pijama eta horregatik jarraitzen zuela pijamaz. Erantzuna oraindik airean zegoela berak beste galdera bat bota zidan: “Nola dauka izena?”. Eta esan nion: “Neskatila honek Alba dauka izena”, eta berak: “Baina mutila da!”. Nik orduan: “Ez, neska da”. “Pero va de chico”, esan zidan gazteleraz. Galdetu nion zergatik, baina ez zuen erantzun; horren ordez, beste milaka galdera egin zizkidan. Albak belarritakorik ez daukalako? Edo pijama zuria eta marroia duelako? Ni horretaz pentsatzen geratu nintzen.

Harritu ninduen 3 urteko ume batek hain argi izateak neskek edo mutilek nolakoak izan behar duten. Gero gogoratu nintzen nire semea 4 urterekin hasi zela esaten arrosa kolorea neskena zela. Zein azkar ikasten diren estereotipoak. Txikitatik goaz gure kaiola eraikitzen gure familiakoen eta ingurukoen laguntzaz. Hormak garden-gardenak dira, baina sendo-sendoak.

Paloma Martínez / Goienkaria

Argazkiak

Dorothy Counts (1942an jaioa) Harry Harding institutuan onartutako lehenetariko afroamerikarra izan zen. Afroamerikarren eskubide zibilen aldeko mugimenduan, bere gogoaren aurka, sinbolikoki mugarri bihurtu zen. 1957ko irailean institutura zihoan lehen ikasle beltza izan zen.

Irudian agertzen direnak gatibu alemaniarrak dira. Argazkiko batzuk, beharbada,  nazi amorratuak dira, eta beste batzuei tokatu egin zitzaien armak hartu eta frontera joatea.Argazkiko gizon horiek areto batean daude, pantaila handi baten aurrean, eta pantaila horretan proiektatzen ari direna sarraski eremuetako irudiak dira. Askok, edo batzuk, ez zuten seguraski ideiarik ere izango halakorik bazenik; ene irudimenean, aurpegia eskuekin estaltzen dutenak dira. Izua, edo bestela damua, damu gordinena; beste batzuek, ordea, lasai dirudite.

https://zuzeu.eus/mundua/bi-argazki-eder-iii/

 

BOST MINUTUKO IKASTAROA: xuxurlatu / José Saramago / Anne Etchegoyen

Estándar

Euskara hobetzen. Hitz polit bat: Xuxurlatu

  1. Ahots isilez hitz egin.

  2. Xuxurla, hots arina, sortu. Haizeak pago-adarretan xuxurlatzen zuen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak:

(1) txutxu-mutxu egin, txutxu-mutxuka egin, murmurikatu, bar-bar, erran-merranetan aritu, esamesaka aritu

(2) marmaratu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

essusurrar

fr: murmurer, chuchoter

en: (1) to whisper; to mutter (marmarrean ibili) (2) to gossip (esamesaka ari izan) (3) to murmur (haizeak)

http://euskaljakintza.com/gaurkohitza/xuxurlatu-2#sthash.Xoly1XoH.dpuf

*******

Pasartea

Gizonak sorbaldatik oratu zion, horrela oratzen zuen lehen aldia zen, emakumeak burua goratu zuen, begiek, lanpararen beheko argiak ukiturik, dir-dir berezia egiten zuten, hauxe xuxurlatu zuen:

“ez ezazu ezer esan, hitz bakar bat ere ez, ez ezazu esan zure gustukoa naizela, ezta maite nauzula ere, musu bat emaidazu.”

[Lisboako Setioaren Historia, José Saramago / Jon Alonso (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

BOST MINUTUKO IKASTAROA: joan behar dut-joan behar naiz / Txomin Agirre / Nextor Otaño

Estándar

Euskara hobetzen

Zalantza bat argitzeko eskatu digute. Aurretik aipatu genuen, baina horratx berriro!

JOAN BEHAR DUT ala JOAN BEHAR NAIZ?

Euskaltzaindiaren arabera, BIAK DIRA ZUZENAK. Hau da, biak erabiltzen dira euskalkietan, baina euskara baturako hau hobesten du:

Lanera joan BEHAR DUT.

1/ Behar izan aditzarekin batera doan beste aditza NOR-NORK sailekoa denean, ez dago zalantzarik (inpertsonala edo pasiboa ez bada, edun aditz laguntzailea erabiltzen da):

  • Auto berria erosi behar dute. / Auto berriak erosi behar dituzte.

  • Lehenbailehen aldatu behar ditugu ohiturak, bestela…

  • Biharko konpondu behar nioke ordenagailua.

2/ Aditza NOR sailekoa denean, berriz, bi jokabide izan dira hiztun eta idazle euskaldunon artean. Jokabide hedatuena edun aditza erabiltzekoa da, baina izanlaguntzailea ere erabilia izan da eta erabilia da lehenagoko eta gaur egungo testuetan, ia Euskal Herri osoan:

  • Aitari bazkaria eramatera joan behar zuen gero. / Aitari bazkaria eramatera joan behar zen gero.

  • Garaiz heldu behar dugu etxera, bihar oso goiz altxatu behar dugu eta. / Garaiz heldu behar gara etxera, bihar oso goiz altxatu behar gara eta.

 Euskaltzaindiak arau bat atera zuen auzi honen gainean: 113. araua

Irale eta Ehulku

*******

Pasartea

Gaur esfortzu txiki bat egingo dugu Txomin Agirreren Garoa irakurtzeko.1912an argitaratu zen, eta gipuzkeraz dago idatzia.

“Ta anima berdineko gizadiak aisa billatzen dute batak bestea, naiz ta gorputzez alkarren antzik ez euki . Norbaiten adiskide izateko etzaio gorputzari ainbeste begiratzen, gorputzaren zerzeladak zer ikusirik eztaukate .

Argala izan edo lodia, sudur luzea edo sudur motza, lerdena edo korkoxa, eztigu batere ajola . Gure uste, gogo ta iritzikoa izan dedilla ta edozein dator ongi, edozein da era erako adiskide . Eztakusgu, edonun ta edonoiz, nola inguratzen diran gorriak gorrietara, zuriak zuriakana, txoroak txorakerira, elizkoiak elizaruntz, mutillak eta neskatxak, zarrak eta gazteak, goikoak eta bekoak, bakoitza bere aldratxoan, bakoitza beretarrakin, bano andi ta txiki, makal ta indartsu, iaio ta itxusi danak pilla ta moltso batean? Zerk inguratu ditu? Gorputzaren egokitasunak ez, animarenak:

animak dira alkarren antzekoak, animak alkarren aide” (Garoa,276. or.).

Garoa Txomin Agirre

Graffitia: 

7-Graffiti: Joxean Artzeri omenaldia

Nextor Otaño

BOST MINUTUKO IKASTAROA: ahal dut? Miren Amuriza

Estándar

Euskara hobetzen

Lehengoan, irakasle batek kezka hau bidali zidan:

AHAL DUT KOMUNERA JOAN?, AHAL DUT jOLASTU?… egituren erabilera oso modan dago, inguruan ez dut besterik entzuten eta beldur naiz, geuk, irakasleok, ez ote diogun traba handirik jartzen. Agian ez dugu ordezko jator nahikoa aurkitzen?

Joan den irailean gai hori tratatu genuen, baina errepikatuko dugu:

  • Egin dezaket = Egin ahal dut

  • Joan naiteke = Joan ahal naiz

Azkenaldian “ahal izan” egituraren erabilera geroz eta jende gehiagoren ahotan dabilela sumatzen da eta beste erabilerak alboratzen ari direla uste dut, esate baterako: “egin dezaket”, “ekar dezakezu”, “egin dezakegu”… Horien ordez “egin ahal dut” , “ekarri ahal duzu”, “ahal duzu” entzuten ditut.

Jatorra al da erabilera hori?

a) Bi egitura horien zuzentasuna dela-eta, biak dira zuzenak eta biek esanahi bera dute:

  • Egin dezaket = Egin ahal dut

  • Joan naiteke = Joan ahal naiz

b) Bi egitura horiekin batera, beste hau ere badugu:

  • Egiten ahal dut

  • Joaten ahal naiz

c) Ezezkoetan, berriz, modu hauek ditugu:

  • Ez dezaket egin = Ezin dezaket egin = Ezin dut egin = Ez dut egiten ahal

  • Ez naiteke joan = Ezin naiteke joan = Ezin naiz joan = Ez naiz joaten ahal

Egitura bat erabili zein beste bat erabili, zuzen ari gara. Zenbaitetan euskalki kontua izaten da, eta horren arabera egiten du hiztunak aukera. Beste batzuetan, berriz, erosotasun kontua izaten da hautua, egitura “erabilerraza” baita AHAL eta EZIN partikulak indikatiboko aditz laguntzailearekin baliatzea.

http://eibz.educacion.navarra.es/blogak/kontsultak/ahal-dut-dezaket/#more-1015

Bestalde, esan behar dugu hitz-ordena kanonikoa euskaraz hau izaten dela:

aditza + ahal  ikusi ahal dut    ikusten ahal dut

Adibide bat:

Aztertu behar da nork ahal duen zerbait esan.

Aztertu behar da nork esan ahal duen zerbait.

Ariketak egiteko, sakatu HEMEN

Kezka ez da berria…,pentsa, orain dela hamasei urte kezka bera zeukan batek, eta Euskaltzaindiari galdetu zion.

Artikulua

Artilezko jertsea

Elur usaina, elurra egiten duen egunetan egoten den laino hori; tenperatura hori, kolore hori. Zeure buruari arriskatzea nahitaezkoa dela sinetsarazi eta errepidera irteten zarenean uzkurrarazten zaituen giro hori, artilezko jertsea ur berotan bezala. Usain hori dagoen egunetan jakin gura izaten duzu elurra ospatzetik madarikatzera noiz pasatu ote zinen. Egun horietan gogorrago oratzen diozu bolanteari, esku biekin, eta haginak estututa gidatzen duzu. Astiro-astiro. Eta presaka joan arren, ez zara inor aurreratzen ahalegintzen. Mugikorrari, nahiz jo eta jo ari, zeharka ere ez diozu begiratzen eta irratia amatatu egiten duzu kontzientzia erabatekoarekin gidatzeko. Hain joaten zara errepideari adi, ezen sarri-sarri pasatu zaren lekuetan egundo erreparatu ez diezun detaileekin fijatzen baitzara: halako errekaren izena eta bestelako portuaren altuera. Noiz hazi ote dira hainbeste mendiak, eta noiz txikitu horrenbeste zu?

Halakoren batean ailegatzen zara ailegatu behar zenuen lekura eta, orduantxe, sorbaldak askatzen dituzunean jabetzen zara bolanteari zeinen gogor oratuta etorri zaren. Edo zelako arintasunarekin oratzen diozun beste batzuetan. Bizitzari. Orduan, motorra amatatu eta kotxetik irteten zara metafora kaskar samarrak otutzen zaizkizula pentsatuz. Baina elur usaina hartzen duzu berriz. Eta beste guztia ahaztu.

Miren Amuriza /Berria

BOST MINUTUKO IKASTAROA: subjektua eta koma / Juan Luis Zabala / Margotu

Estándar

Euskara hobetzen: Subjektua eta koma

Subjektua ez da komaz bereizten predikatutik; bestela esanda, subjektuaren ostean, salbuespenak salbuespen, ez da koma bakarra jartzen:

Koldok bi liburu ekarri ditu.

Koldok, bi liburu ekarri ditu.

Horrek guztiak gatazka asko konpondu eta gerrak saihestu zituen.

Horrek guztiak, gatazka asko konpondu eta gerrak saihestu zituen.

Sagu emeak kantuan aritzen dira sexu-bikotekidea bilatzeko.

Sagu emeak, kantuan aritzen dira sexu-bikotekidea bilatzeko.

Gai honetaz gehiago jakiteko, hona jo dezakezue.

*******

Poesia

Juan Luis Zabalaren poesia irakurriko dugu gaur

Ez dakit arnasa hartzen.

Ez dakit arnasa hartzen.
Ez dakit jaten eta edaten,
elikatzen eta hidratatzen.
Ez dakit larrua jotzen,
sexuaz gozatzen eta gozarazten.
Ez eserita eta ez etzanda egoten dakit,
hain gutxi zutik irauten, zuzen ibiltzen.
Ez dakit naizena eta daukadana
erabiltzen, kudeatzen, optimizatzen.

Edozein ikastaro nuke lagungarri.
Baina ikasi beharreko guztia ikasteko
bizitza osoa ikasten emanda ere
ez nuke inondik ere aski izango.

Ez dute oraindik asmatu, baina
ikasiaren ikasiz desikasitakoa
berrikasten ikasteko ikastaroak
antolatuko dituztela uste dut,
ikastarorik gabe bizitzen ikasteko.

…eta haren blogeko irakurle batek egiten dion iruzkina:

“Lasterkeriak” lasterreria eragin dik gure garunean. Lasterrago bizi nahiak itorik gaitik. Ez gaituk gauza sufritzeko baizik. Gozamenerako kirioenak egin dik.

Sendatu beharra daukak. Aukera ezak toki lasai bat, zuhaizti bat, parke bat, mendi bat… Eser hadi. Has hadi entzuten nahiz gozatzen Naturak eskaintzen dizkigun soinuez. Txorien txioak; erreken uren hotsak; ume txikien algarak, barreak; egunero elkartzen diren xaharren erran jakintsuak; dasta itzak usainak, entzun itzak. Kendu estresarekiko kablea egunero behin (behinik behin ). Balia itzak une horiek pilak indartzeko.
Bizitza beti bezain eramangaitza izanen duk baina hik, dagoeneko, hire egonarri-dosia ziurtaturik edukiko duk.
Egon bizkor, eta lasai.

BOST MINUTUKO IKASTAROA: Euskara logikaz ikastea / Eduardo Galeano

Estándar

Euskara hobetzen

Euskara irakastean, askotan, ikasleak memoria hutsaz ikastera bultzatzen dira.

Guk uste dugu egokiagoa eta eraginkorragoa dela hitzak logikaz ikastea (batez ere, hasiera batean). Arrazonatzen duguna zailago ahazten da.

http://zuzeu.eus/euskara/erdaldunei-euskararen-logika-azalduz/

*******

Ipuina

Ezaguna egin zait Galeanok ipuin honetan kontatzen duena…

Hemen entzun dezakezue 

BUROKRAZIA

Sixto Martinezek Sevillako koartel batean bete zuen soldadutza. Koarteleko patioaren erdian eserleku bat zegoen. Eserlekuaren ondoan soldadu bat izan ohi zen beti goardia egiten. Inortxok ere ez zekien zergatik egiten zen eserlekuaren ondoko goardia. Egin egin behar zelako egiten zen, gau eta egun, gauero, egunero, eta belaunaldiz belaunaldi ofizialek agindua eman eta soldaduek bete egiten zuten. Inork ez zuen dudarik egin, ezta galdetu ere. Horrela egiten bazen —eta betidanik egiten zen horrela—, zer edo zergatik izango zen.

Eta horrela jarraitu zuen harik eta norbaitek, ez dakit zein jeneral edo koronelek, jatorrizko aginduaren berri jakin nahi izan zuen arte. Gogotik miatu behar izan zituen artxiboak. Eta luze arakatu eta gero, argitu egin zen kontua azkenean. Hogeita hamaika urte, bi hilabete eta lau egun lehenago, ofizial batek eserlekuaren ondoan goardia egiteko agindua eman zuen, pintatu berria zegoenez ez zedila inor pintura freskoaren gainean eseri.

Eduardo Galeano.Gerardo Markuletak itzulia / etxegiroan web orrian hainbat ipuin ditugu entzuteko prest.

BOST MINUTUKO IKASTAROA: -tzen -ko / -tzen -ten / joaten joanez joanda / euskalkia Iñigo Martinez

Estándar

Euskara hobetzen: -TZEN -KO

  1. ¿Dónde cenamos esta noche? 

Non afalTZEN dugu gaur gauean?

Non afalduKO dugu gaur gauean?

  1. ¿Comenzamos o qué?

HasTEN gara ala/edo zer?

HasiKO gara ala/edo zer?

  1. Mañana se celebra la fiesta de la escuela.

Bihar eskolaren jaia ospaTZEN da.

Bihar eskolaren jaia ospatuKO da.

 -TZEN – TEN

Egunero goizeko seietan irteTZEN naiz.

Egunero goizeko seietan irteTEN naiz.  

Etxea hustuTZEN dutenean hasiko dira konponketak egiten.

Etxea husTEN dutenean hasiko dira konponketak egiten.

 JOATEN-JOANEZ-JOANDA

Nola gainditu dudan? Ba, asko ikasTEN!

Nola gainditu dudan? Ba, asko ikasiz!

Nola gainditu dudan? Ba, asko ikasita!

Pastilla hauek harTZEN berehala loak hartuko zaitu.

Pastilla hauek hartuta berehala loak hartuko zaitu.  

Horrenbeste pastel jaTEN lodituko zara.

Horrenbeste pastel janda lodituko zara.

*******

Iñigo Martinezek Realari agur esateko publikatu duen mezua Ondarroako euskalkian argitaratu du, eta horrek eztabaida sortu du.

Hau idatzi du Gorka Berezibarrek Argian:

(…) Pragmatikoak bagina –batzuetan lortzen dugu– onartuko genuke arau estandarra ezinbestekoa dela etxetik hizkuntza jaso ez dutenek normal erabil dezaten. Gaur egun jende gehienaren euskara estandar hori da. Eta beraz, Martinezen mezuak darabilen dialektoa arrotza gerta dakieke horietako askori. Emaitza: erdarazko mezua irakurriko dute, gaztelania estandarrean argitaratu delako –oraindik barregarria baita, antza, euskaldunok gaztelaniaz aritzean dauzkagun zenbait berezitasun idatzira eramatea, adibidez “cuidado” idatzi ordez “cuidau” jartzea: hor ez dago eztabaidarik, inork ez du zalantzan jartzen mezu publiko batean zer den egokia–.

eta hau Urtzi Urrutikoetxeak Zuzeun

(…) Nire iritzian, kanal pribatua izanda ere, milaka jarraitzaile badituzu, eta agur formal bat egiteko unean, erregistro jasoan beharko luke. Ez dut uste esan beharra dagoenik, baina eremu formalean batuaren alde egoteak ez dakar bestelako eremuetan, ahozkoan batez ere, norberarenean egitearen kontra egotea, demagun herriko bilera edo emanaldi baten.

Biak batuaz idaztearen aldekoak dira…hala ere, soka luzea ekarri du gaiak Berrian eta sare sozialetan