EAE-ko Ikastetxe Publikoetako jantokien inkestaren emaitzak.

Estándar

Heldu berria zaigu BIGE-k argitaratu duen “Buletina”, 307. zenbakia. Bertan, beste gauza guztien artean, berri honetan azpimarratu nahi dugun informazioa: “Jantokien inkestaren emaitzen” txostena:

Egunero 91.000 ikaslek jaten dute EAEko ikastetxe publikoetako jantokietan. 2000. urtetik, egun indarrean dagoen araudia martxan jarri zenetik (2000ko martxoaren 1eko agindua), 10.000 jankidetik egungo 90.000ra pasatu gara,� 90 milioi eurotik gorako aurrekontuarekin ikasturteko (familien eta Eusko Jaurlaritzaren aportazioak).

Zerbitzuak halako bolumen handia izan arren, gaur egunera arte ez zaie egin gogobetetze inkestarik familiei. Eusko Jaurlaritzak auditoretza bat egiten du urtero eta inkesta bat pasatzen dio jantokiko arduradunari (ikastetxeko irakasle bat).

Hala eta guztiz ere, orokortu egin dira zerbitzuari buruzko kexak, egungo ereduak eskola-komunitateak ez dituela asebetetzen erakutsiz. Hori dela eta, familiei zuzendutako asebetetze inkesta bat egin du EHIGEk.

Hemen dituzue inkestaren emaitzak.

Cada día comen 91.000 alumnos y alumnas en los comedores de los centros escolares públicos de la CAV. Desde el año 2000, cuando entró en vigor la normativa actualmente vigente (Orden de 1 de marzo de 2000), la cifra de comensales diarios ha pasado de los 10.000 iniciales a los 90.000 actuales, con un presupuesto anual de más de 90 millones de euros (aportación de las familias y del Gobierno vasco)

No obstante, las quejas por la calidad servicio son constantes, fiel reflejo de que el actual modelo no satisface a las comunidades escolares.

Por ello, EHIGE ha realizado una encuesta de satisfacción dirigida a las familias de los centros educativos públicos de la CAV.

Aquí tenéis los resultados de la encuesta.

Anuncios

BOST MINUTUKO IKASTAROA: zertan / Argia / Gorka Urbizu

Estándar

Euskara hobetzen

 ZERTAN

Aditzak adierazten duen ekintza egiteko arrazoirik edo premiarik eza adierazten dute egitura hauek:

Maitea, ez duzu zertan asaldatu.

Maitea, ez duzu asaldatu beharrik.

Maitea, ez duzu zergatik asaldatu.

Maitea, ez duzu zer asaldatu (Iparraldean).

Sarritan, ordea, hauen moduko esaldiak egiten dira; ez dute inolako tradiziorik, eta, hortaz, desegokitzat ematekoak dira:

Ez dugu zertan horrela ibili beharrik.

Ez dago zertan larritu beharrik huskeria horrengatik.

Ez daukazu zertan horrenbeste neke hartu beharrik.

Bi moldeak (zertan eta beharrik) nahastu ditugu, eta horrela sortu dira esaldi horiek.

Honela, ondo:

Ez dugu zertan horrela ibili / Ez dugu horrela ibili beharrik.

Ez dago zertan larritu huskeria horrengatik / Ez dago larritu beharrik huskeria

horrengatik.

Ez daukazu zertan horrenbeste nekerik hartu / Ez daukazu horrenbeste nekerik hartu beharrik.

*******

Artikulua

Aurrean ditugun arren ez ditugu ikusten

Edonora begiratuta ere, beti aurkituko duzu landareren bat zure inguruan. Euskal Herrian 3.500 espezie ditugu; horietatik 225 mehatxupean. Belaunaldiz belaunaldi, ordea, landareekiko interesa eta ezagutza murrizten joan da gure gizartean, eta egun, kosta egiten zaigu inguruan ditugun landare arruntenei izena jartzea. 2001ean eginiko ikerketan, Wandersee eta Schussler botanikariek gauza bera ondorioztatu zuten Amerikako Estatu Batuetan; eta izena jarri zioten gertatzen ari zenari: plant blindness, landareekiko itsutasuna. Euskal Herrian egindako ikerketak agerian jarri du ikasle eta irakasleen ezagutza maila.

Artikulu interesgarri bat daukagu irakurgai Argian. Irudian klik eginez irakurri ahal izango duzu.

Musika

Bertso kantaldia, kopla zahar eta berriez gozatzeko saioa.

Estándar

 Garoa Arizmendi (kitarra jole)  Josu Telleriaren eskutik  (bertsolaritza irakasle) etorri zitzaigun eskolara aurtengo bertso kantaldia animatzeko. Ohiko ekintza dugu, urtero kurtso bukaeran egiten dena, urtean zehar ikasitako kantak, herrikoak zein gaur egungokoak, batera abesteko. Kantuz sortu naiz eta.. kantuz nahi bizi…dio kantu ezagun batek eta bertsogintza proiektuari ere kantuz ematen diogu alaitasuna.

Bost eta seigarren mailako ikasleek eta irakasleek ere, psikomotrzitate gelan bilduta, gogoz ekin genion kantatzeari. Hauek izan dira aurtengo saioaren kantak: Ama begira zazu, Ai zapotxin, Furra.furra, txoria txori, Orain itsasoa gara, Maritxu nora zoaz,… eta bukatzeko, igandean amaren eguna zela eta,Asko maite zaitut ama (Miren Amuriza eta Maialen Arzallus).

Ama begira zazu ostean kantaldian klasiko bat dena abestu genuen: Ai zapotxin. 

Ai Zapotxin / Ez dago zer egin / guraso eta / irakasleekin.

Ohetik jaiki behar/ goizero goizero / berriro ohera nahi / pixa egin ta gero.

 

Kanta ederrak badagoz, norberak bere gustokoak ditu baina, nork ez du maite “Txoria txori”. Ederra benetan! Hitz gutxitan ezin da gehiagorik esan!

Hegoak ebaki banizkio
nerea izango zen,
ez zuen aldegingo.
Bainan, honela
ez zen gehiago txoria izango
eta nik…
txoria nuen maite.

 

“Itsasoa gara” Ken Zazpi taldearen kanta gozoa ezin falta gure kantaldian. Kanta polita, gazteek maitatzen dutena.

Ta ez galdetu inoiz zer galdu genuen
negar egin genuenean
malko haiei esker orsin itsasoa gara
orain itsasoa gara!

Igandean amaren eguna : Asko maite zaitut ama ( Miren Amuriza eta Maialen Arzallus)

Ez dut gogoan lehen musua,
lehendabiziko bularra.
Ez dut gogoan bizirauteko
bertatik edan beharra.
Nahiz eta ahaztu amak lehenengo
eginiko irrifarra,
ziur naiz hortik datorkidala
bertsotarako indarra.

 

Bihar goizean hurbil zaitezte
goxo-goxo beragana.
Ta esaiozue orain artean
lotsaz gordetako dana:
Eskerrik asko guztiagatik,
asko maite zaitut ama!

“Ping – pong, ping-pong”, mahai tenisean jotake.

Estándar

Basauriko “Mahai Tenis” klubekoak etorri zitzaizkigun, pasa den asteazkenean, eskolara. Urte bat dela kirol honetara jolasteko “mahaiak” erosi genituela. Hasieran, Gorputz Hezkuntzako saioetan denbora tarte bat eman genion tenis modalitate honi. Beste alde, atsedenaldietan, nahi izan duenak trebatzeko aukera izan du.

Hobeto jolasteko gogoa, zaletasuna, sortzen ari da hainbat neska eta mutilen artean. Hori dela eta, bultzakada bat eman nahian,  harremanetan jarri gara, berriro,  Basauriko Mahai- Tenisa klubako lagunekin.

 Lau eta bostgarren mailako ikasleek  paregabeko aukera izan dute, lagun on hauen eskutik, kirol horren ezaugarriak eta oinarrizko arauak ezagutzeko.

Egon badagoz kirolak zeinetan jokalarien arteko kontatuak dauden ( sakibaloia, eskubaloia,…). Beste batzuetan , ordea, sare bat tartean dela, ez dago inolako kontakturik ( bolei, tenisa, …)

Ondo baino hobeto azaldu ziguten jolasa zertan datzan, palak nola hartu behar dien,  sakea nola egin,kolpe ezberdinak,zenbat puntutara jolasten den, …eta, nola ez, lehian izan behar den erresteto jarrera ( arauekiko, lagunekiko, epaileekiko). Horietaz guzti horietaz berba egin zuten Basauriko lagunek.

Eskerrik asko.

 

Zapran gagoz zapran gabiz, Lekitton zapran goaz!

Estándar

“Zapran gagoz” leloagaz ospatuko da Lekeition, ekainaren 3 an, 27. Eskola Publikoaren Jaia.

Zapran gagoz zapran gabiz,

Lekitton zapran goaz! 

Gozatuz gure eskolaz

Euskal Eskola Publikoaz.

” Begiak zarratuta eta kantua entzunez gero, lekeitioko badian bidaiatzen dugu, iragana eta etorkizunarekin topo egiten dugu orainari eskua emanda, arrain txki, ertain eta handiek, guztiak bere lekua duten herri eta itsasoan”

 

“Zapran gagoz” leloaren esanahia:

Lekeitioko marinelek arrantza ona egiten dutenean erabiltzen duten esamoldea da. Aintzinatik datorren esaera izan arren, gaur egun zorteko garela edo gustura gaudela adierazteko ere erabiltzen da eta horrela hedatu da eguneroko ohiko edozein egoeretara ere.

BOST MINUTUKO IKASTAROA: Baldintza eta kontrastea / Onintza Enbeita

Estándar

Euskara hobetzen

Baldintza eta kontrastea 

Hiztun batzuek kontrastea adierazteko erabiltzen dute baldintza. Ez da egokia halako erabilera:

Gaur eguraldi ona egin badu, bihar eguraldi traketsa izango dugu. 

Kontrastea adierazteko halakoak erabil ditzakegu:

Gaur, eguraldi ona egin du; bihar, (aldiz,) eguraldi traketsa izango dugu. 

Beste adibide batzuk:

Gasteizko biztanle-kopuruak gora egin badu, Donostiakoak behera egin du.

Gasteizko biztanle-kopuruak gora egin du, eta Donostiakoak (, berriz), behera.

Gasteizko biztanle-kopuruak gora egin du; Donostiakoak (, berriz), behera. 

Lehen politikak agintzen bazuen, orain merkatuak agintzen du.

Lehen politikak agintzen zuen; orain (, ostera), merkatuak agintzen du.  

EHULKU

Baldintzako ariketak, nahasian: http://euskaljakintza.com/ariketak/aditza/orokorrak_2.htm

*******

Iritzia

Ama 

Zentro komertzialek asmatu zuten amaren eguna eta bla, bla, bla. Baina zein erraz jausten garen gu, haiek inposatu nahi diguten ustezko amatasun eder horretan. Zein erraz justifikatzen dugun norbera izateari ere uzterainoko sakrifizioa. Ama izateko pertsona adina modu daudela onartu ordez, txarrak eta onak izendatzen ditugu. Nahita edo nahi gabe, etengabe. Bularra ematen diona inuzentea da, ematen ez diona axolagabea, ibilbide profesionala bazterrean uzten duena gajoa, uzten ez duena berekoia…

Eta gero dago amaren idealizazio txatxu hori. Bere amets guztiak gu mundura ekartzearen truke ahaztu zituen ama hori. Publikoki eskertzen zaio amari, gure mi eta mo guztiak aguantatzearen truke, bere ametsak garatu ez izana. Benetan? Niri kontzientzia lehertuko lidake pentsatzeak gure amaren bidean oztopo izan garela ahizpak eta ni. Hein berean, ezingo nuke lasai lo egin sinetsiko banu gure amaren amets handiena gu garela. Ez, eskerrik asko. Gure ama bazen eta bada neu naizen besteko emakumea eta baditu bere aspirazio pertsonalak bizitza bakar honetarako.

Sakrifizioa goresten da etengabe: zineman, musikan, antzerkian… irudipena dut ama eta Ama Birjina nahastu egiten direla. Amaren atzean emakumerik ez balego bezala, Ama Birjinaren moduan agindu jainkotiar bat jaso izan balu bezala, desioa galdu izan balu bezala, haragirik ez balu bezala…

Eta amaren egunari gezur handi bat irizten diodan moduan, irizten diot gezur handi bat dela sakrifizioaren mitifikazio hori ere. Ama nitaz erditu zen, bularra eman zidan, baina orain biok gara emakume autonomoak eta parez pare begiratu geniezaioke elkarri. Eta iritsiko da akaso, nik bera erditu ez, baina zainduko dudan eguna. Bitartean, nahiko nioke amari esan ez nadila ni izan bizitzan egiten duen gauzarik ederrena. Jarrai dezala amets ederren bila eta izan dadila beti bera. Ama izateari utzi ezin omen zaion moduan, ez diezaiola utzi hezur-haragi eta kontzientziadun emakume izateari.

Onintza Enbeita / Berria

Bertsoa

Onintza Enbeita. 2016ko San Ferminetako bortxaketari emandako epaia gaitzat hartuta.

BOST MINUTUKO IKASTAROA: Balio izan / Gorka Andraka / Kokein

Estándar

Euskara hobetzen

Balio izan

Batzuetan, NOR saileko aditz gisa hartzen da, eta honela jokatzen da:“*hori ez da balio”; hortik erraza da “*niri ez zait balio” ateratzea, eta ondorioz NOR-NORI saileko adizkiak erabiltzen dira. Dena dela, oinarria NOR-NORK sailekoa baita (“horrek ez du balio”), datiboa sartzen delarik jokoan “niri ez dit balio” bezalakoak erabili behar dira.

Ø Zure apunteak ez zaizkit balio azterketa honetarako.

    Zure apunteek ez didate balio azterketa honetarako.

Ø Hartu nire boligrafoa, ea balio zaizun

    Hartu nire boligrafoa, ea balio dizun.

Ø Zuk utzi niri bi liburuak, eta balio ez zaidana itzuliko dizut

      Zuk utzi niri bi liburuak, eta balio ez didana itzuliko dizut

Ø Eman zenidan disketea ez zitzaidan balio nire ordenagailuan

      Eman zenidan disketeak ez zidan balio nire ordenagailuan

  Ariketak HEMEN

*******

Iritzia

Mezu positiboak

Urtzi Urkizuk Gorka Andrakari egindako elkarrizketa batetik jasoa

Eduardo Galeano: «Bi su igualik ez dago». Ados zaude?

Bai, zalantzarik gabe. Zenbait suk gehiago berotzen dute, baina ez daude bi igualak direnik. Polita da hori, eta horrek eramaten zaitu jende berria ezagutu nahi izatera.

Zer espero duzu etorkizunaz?

Egiten dudanarekin gozatzen jarraitzea, gogorik ez dudanari ezetz esaten jarraitzea eta pizten nauen jendearengana gerturatzea. Mundua hobeto joan dadin borrokatzen duten horiengana gerturatu nahi dut. Gutxiago lan egin eta gehiago disfrutatu nahi dut etorkizunean.

Gorka Andraka / Berria

Musika

BOST MINUTUKO IKASTAROA: argi eta zehatz / Patziku Perurena / Aniztasunean euskaraz bizi

Estándar

Euskara hobetzen

Argi eta zehatz

Testu argi eta zehatzak idatzi behar dira, lehen irakurraldian ulertzeko modukoak. Argitasuna eta zehaztasuna ezinbestekoak dira antolamenduan, joskeran eta hiztegian; azken batean, testuen alderdi guztietan.

Idazten hasi aurretik, ongi antolatu behar ditugu ideiak. Zer kontatu nahi dugun argi baldin badugu, gero argi idatzi ahal izango dugu, anbiguotasunik eta alferreko itzulirik gabe. Antolamendu nahasiak indarrik gabe uzten du testurik garrantzitsuena ere, eta bihurrikeria sintaktikoek eta itzulinguruek ez dute aberasten idazkera: aitzitik, betegarri hutsak dira, eta alferrik hanpatzen dute estiloa, dotoretu beharrean.

[] Iaz estatubatuarren artean %76ko onarpen maila ematen bazioten Trumpen politikari, aurten %57koa da portzentajea.  

[] Iaz estatubatuarren %76k onartzen zuten Trumpek egindako politika, baina aurten %57k baino ez.

Horrelako gomendioak eta hobeto idazteari buruzko kontu asko eta asko aurkitu ditzakegu BERRIAREN ESTILO LIBURUAn

Berriatik jasoa eta moldatua

*******

Artikulua

Ederra eta aberatsa

VAN GOGH pintore belarrimotz sonatuak hala esaten omen zuen: “Ederra! Bila ezazu ederra, ahal duzun toki guztietan!”. Victor Hugok, berriz, honela arrailatu zuen bitan edertasuna: “Gauza guziek bi alderdi dituzte: aberastasuna eta edertasuna. Jabeak bakarrik aprobetxa dezake aberastasuna, eta dezente kostata, gainera; edertasuna ordea, edozeinek, batere kosta gabe”. Horregatik nabaritzen dira segituan eder bila dabiltzanak eta besteak…

Saski bete intxaur liburutik jasoa./ Patziku Perurena.

Gandasegiko artisten emanaldi ederra aurtengo Kultur Astean.

Estándar

Eskolako psikomotrizitate gelan egin zen, ostiralean, gure artisten emanaldia. Kitarra joleak, piano jotzaileak, txistulariak, klarinete joleak, txirula jotzaileak, trikitrilariak eta… amaieran, bostgarren mailako dantzariak. Artista talde hobeezina!. Kontzertu ederra. Ikusleak, bigarren mailako neska- mutilak, liluraturik gelditu ziren eskolako lagunen abilezien aurrean. Gozatu egin zuten, primeran izan ziren, eta ordubeteko saioa labur egin zitzaien. Ikusi ondorengo bideotxoak:

Hasteko, Julenek klarinetea hartu eta “Txoria txori” jotzen hasi zen. Abesti polit horren lehenengo notak entzunda kantatzeari ekin genion danok batera:

Hegoak ebaki banizkio
nerea izango zen,
ez zuen aldegingo.
Bainan, honela
ez zen gehiago txoria izango
eta nik…
txoria nuen maite.

Ondoren Mozart-en obra bat jentzun ahal izan genuen: “divertimento”. Zelako musika gozoa eta zer ondo jo zuen Sarak.

Ostean Iraia eta Anderren txanda heldu zen. Lagun hauek txirulaz “The happy musicians” obra jo zuten. Liluraturik utzi gintuzten.

Trikitrilariak, Gotxon ( trikitrixa) eta June ( pandero) eskenatokian agertu ziren eta haien musika alaiaz giroa berotu zuten.

“Neska zaharrak (mutil zaharrak) joaten dira
Madalenara, Madalenara.
Santuari eskatzera
nobio bana, nobio bana,
komeni bada.”

Beti eskamak kentzen, kentzen, kentzen, kentzen, kentzen, kentzen. Beti eskamak kentzen, kentzen, kentzen, kentzen, kentzen.

Zer gara gu?, nor gara gu? Euskaldunak gara gu. (Bis)

Eta… jaialdira amaitzera zihola hara non agertu ziren bostgarren mailako dantzariak. Zoragarriak, benetan!

Eta bukatzeko: “Triki festa”. Danok batera, Trikitrilariak eta dantzariak kalegira alaia eskaini ziguten.

 

 

BOST MINUTUKO IKASTAROA: Sentipenak / Jon Gerediaga / Inocencio Goikuria

Estándar

Euskara hobetzen

SENTIPENAK

Gaur aztertuko dugu sentipenak nola adierazi:

GOSE NAIZ

Euskaraz, sentipenak adierazteko, IZAN aditza erabili ohi da. Hona hemen esapiderik ohikoenak:

Gose izan

Egarri izan

Hotz izan

Bero izan

Beldur izan

Lotsa izan

Ohar zaitez IZAN aditzarekin doan hitza mugagabean doala, hau da, artikulurik gabe. Ikus dezagun zenbait adibide:

Gose naiz, goazen zeozer jatera.

 

Umeak egarri dira.

 

Beldur bazara, ez etorri.

HOTZAK NAGO

Badago sentipenak adierazteko beste forma bat: sentipena adierazten duen hitzak NORK kasuaren singularreko marka hartzen du eta EGON aditzaz erabiltzen da.

Itxi leihoa, hotzak nago eta

 

Beroak zaude, ala? Bai, izerditan nago

 

Hotzak hilda nago

LOGURA NAIZ

Zenbait sentipen adierazteko –gura atzizkiaren bitartez eratutako hitzez baliatzen gara.

Logura (ohera noa, logura naiz eta)

Txizagura (Non dago komuna? Txizagura naiz eta)

Azkura (Jertse honek azkura ematen dit)

Barregura (Horrek barregura ematen dit)

Negargura (A ze tristura! Negargura naiz!)

Ikusgura (esan didate oso pelikula ona dela eta ikusgura naiz)

Zenbait lekutan –gura atzizkiaren ordez –gale atzizkiaz baliatzen dira. Adibidez: Logale, botagale, goragale…

Bestalde, premiatasuna adierazi nahi denean, -larri atzizkia erabiltzen da:txizalarri…

BURUKO MINA DAUKAT

Egitura hau mina adierazteko erabiltzen da eta dagokion gorputz-atala NONGO kasuan deklinatu eta jarraian mina jarriz eratzen da. Euskalkien arabera EDUKI ala UKAN aditzarekin erabiltzen da.

Non daukazu mina?

Nongo mina daukazu?

Tripako mina daukat

 

Begietako mina daukat

 

Ez nago ezertarako, buruko minez nago

 

Min hartu dut eskuan

 

Kontuz! Min hartuko duzu!

www.santurtzieus.com

*******

Poesia

Miraria gauzatu da berriro:

ezin ederragoak dira

etxeko leihoetatik ikusten diren

zuhaitz loratu berriak

eta garrantzi handikoak

poesia baino

askoz garrantzitsuagoak noski

esan ala ez esan

idatzi ala ez idatzi

halaxe da eta esanda dago guztia

pozik nago udaberria heldu delako

eta besterik ez

kontsolamendu handia baita

ulertu nahi ez duenarentzat

ulertu ahal duenarentzat

ulertzeko beharra duenarentzat

eta hitz hauek ez dute inporta

lore zuriak, lore zuriak…

 

Argia, Lurra, zuhaitza, zerua

Jon Gerediaga